In maart 2018 vond het eerste weekend plaats waarin Mieke en Jos Mosmuller een cursus gaven voor artsen. Enkele jaren eerder was bij artsen die Miekes voordrachten bezochten de vraag gerezen of Mieke ook een medische cursus zou willen geven. Haar antwoord was meteen ‘Ja!’ en zij vulde aan met: ‘Dat doe ik dan samen met Jos’, en ‘Het zal gaan over de metalen als geneesmiddel’. Daarop vroeg zij ons zoveel mogelijk collega’s te zoeken die mee wilden doen.
Dat laatste bleek niet gemakkelijk; uiteindelijk zijn we met zeven artsen begonnen. In 2019 volgden nog twee weekends. Er waren wisselingen in de groep; we zijn nu weer met zeven collega’s.
Jos en Mieke Mosmuller hebben samen 25 jaar een apotheekhoudende huisartsenpraktijk gehad. Zij vonden de homeopathische geneesmiddelen en zochten een verklaring voor de wonderbaarlijke werking. Aanwijzingen hiervoor vonden zij in het werk van Rudolf Steiner. Samen hebben zij in het bijzonder de werking van de zeven hoofdmetalen bestudeerd en deze toegepast.

De weekends begonnen elke keer met een inleiding door Jos over de geschiedenis van de geneeskunde, zowel vanuit de historisch bekende feiten als vanuit vroegere religieuze en culturele opvattingen. In deze verhalen werd een lijn zichtbaar die de oude, uit de mysteriën voortgekomen geneeskunde verbond met het verlangen en het zoeken naar een nieuwe spirituele geneeskunst nu. De komst van de wetenschappelijke geneeskunde is daarin een noodzakelijke fase die met behoud van de goede verworvenheden nu verruimd kan worden.
Daartoe is een innerlijke ontwikkeling noodzakelijk, en die is voor de arts, net als voor ieder geestelijk strevend mens, door Mieke voorgegaan en beschreven. Het eerste dat voor een spiritueel werkende arts een voorwaarde is, is het leven te kennen. Het is niet zinvol over een etherlichaam te spreken als het niet in het eigen wezen, en daarmee bij de ander, ervaren kan worden. De weg daarnaartoe werd al in het boek van Rudolf Steiner en Ita Wegman, Grundlegendes für eine Erweiterung der Heilkunst,(1) in het eerste hoofdstuk beschreven. Concentratie-oefeningen en meditaties zijn nodig, ja, een meditatief leven. Het wordt dan mogelijk uit het fysieke bewustzijn te komen en de levenskrachten te ervaren.
Wat motiveert ons deze weg te gaan? Rudolf Steiner sprak over de ‘Heilerwille’ in de arts. De wil te genezen was in zijn tijd niet vanzelfsprekend; de therapeutische middelen waren beperkt en de studie was gebaseerd op puur (natuur) wetenschappelijke interesse.
Daaruit kwam bij een jonge arts die Rudolf Steiners voordrachten volgde de vraag voort: Hoe vind ik het goede? Mieke wees ons op het Lucasevangelie in de Bijbel. Dit is met de vele genezingen het evangelie voor de arts. De cyclus van Rudolf Steiner hierover(2) brengt dit in verband met de leer van Boeddha: de weg van medelijden en liefde. Door de komst van Christus op aarde is het mogelijk geworden vanuit het ik een liefdesimpuls te brengen in de wil tot genezen. Rudolf Steiners antwoord op de vraag naar het goede was de warmtemeditatie.(3)
Deze meditatie beschouwt de elementen water, lucht en warmte in het eigen lichaam; het ik leeft in de warmte, hierin kan het goede gewild worden. In de warmte voel ik mijn ‘mensheid’, het alles omvattende menszijn. De warmte stamt van de oude-Saturnusfase van de aarde. De warmteether is de overgang naar de andere etherkwaliteiten. In de eigen warmte kunnen dan in het lichaam het licht (van de oude-Zonfase, de lichtether), de klank (van de oude-Maanfase, de chemische ether) en het leven (van de aardeontwikkeling, de levensether) meditatief worden gevoeld. Rudolf Steiner heeft later gezegd dat dit voor de arts de weg naar Christus is.
Deze spreuk werd tot in de jaren ’80 alleen aan artsen gegeven.

Een toegang tot het beleven van het leven is ook het begin van het negende esoterische uur.(4) De mediterende mens wordt daar opgeroepen in het lichaam op innerlijke wijze de vaste delen te ‘tasten’ en zo de aardewezens als steun te ervaren. Dan volgt de oproep dit ‘tasten’ te beleven; je komt dan in de kracht van het water, van de waterwezens die de organen ‘boetseren’. Dit zijn zeer beweeglijke krachten, levenskrachten bij uitstek. Dit ‘wevende leven’ kun je vervolgens voelen; hier werken de luchtwezens als verzorgers. Dit voelen kan gedacht worden, je kunt hierin de vuurwezens als helpers gewaar worden. Het vuur, de warmte, geeft de stimulans tot willen, tot handelen.

In Mysterium Magnum verwijst Mieke Mosmuller bij de beschrijving van de vormkracht van de waterwezens naar het hoofdstuk ‘De bewegingszin’ in haar boek Het menselijke Mysterie.(5) Hier worden de verschillende bewegingen die in het lichaam plaatsvinden beschreven en in verband gebracht met de planetenwerkingen. De auteur noemt daarbij de spreuk ‘Weltentsprossenes Wesen’, een spreuk die in de Mysteriën van Efese geklonken heeft. Daarin zijn de planeteninvloeden op de mens kernachtig samengevat.(6) In de vertaling van Mieke:

Wereldontsproten wezen, gij in lichtgestalte,
Door de zon met kracht vervuld, in de maanmacht.
Aan u wordt geschonken het scheppende klinken van Mars
En het ledematenbewegende van Mercurius.
U wordt verlicht met Jupiters stralende wijsheid
En met Venus’ liefdedragende schoonheid.
Dat Saturnus’ wereldoude geestinnigheid
U aan het ruimtezijn en het tijdenworden moge wijden!

In Het menselijke Mysterie heeft Mieke dus al de verbinding getoond van de levenskrachten met de planetenwerkingen. In de cursus vertelde Mieke dat het leren kennen van de planetenwerkingen bij haar de inslag gaf van een totaal begrip van de ziel, een inzicht in de eenzijdigheden, de extremen; de mens is de heelheid kwijt en dit geeft onrust en streven naar het tegendeel. Dit is kosmisch in de planeten uitgedrukt, daar zijn de bovenzonnige planeten, Mars, Jupiter en Saturnus, tegenovergesteld aan de onderzonnige, Venus, Mercurius en Maan. De Zon brengt evenwicht, heft de tegenstellingen op. Dit inzicht was voor Mieke tevens een blik in het raadsel van gezondheid en ziekte: een verstoord evenwicht in deze krachten geeft ziekte. De verheven sfeer van de bewegende planeten breidt zich uit in de hele kosmos; zij materialiseren op aarde in de metalen goud, ijzer, tin, lood, koper, kwik en zilver. In dynamische, homeopathische bewerking kunnen deze tot geneesmiddel worden. Jos Mosmuller heeft deze planetenen metalenkwaliteiten uitvoerig beschreven in zijn boek De Zeven Metalen.(7) De zielentypen die met deze werkingen samenhangen komen daarin in hun contrasten helder en ook verrassend naar voren, evenals de geneeskundige toepassingen van de metalen.

In de weekends van maart en augustus 2019 breidde Mieke de inzichten in de planetenen metalenwerkingen verder uit. Naast het ruimtelijke aspect van de bewegende planeten gaf zij ook de relatie met de ontwikkeling in de tijd aan. Rudolf Steiner gaf in de cursus voor jonge artsen(8) spreuken die verband houden met Saturnus, Zon en Maan. Deze verwijzen naar de voorgaande aardefasen oude Saturnus, warmte, geest; oude Zon, ritmen, ziel en oude Maan, vorm, lichaam. Deze relatie is ook te vinden in de namen van de dagen van de week. Zo groeide het besef van de grootsheid van de planetenwereld en de buitengewone mogelijkheden van de metalen voor de genezing.
Ook andere gebieden van spirituele kennis bracht Mieke ter sprake, ten dele reeds beschreven in Het menselijke Mysterie. Dit boek, een spirituele menskunde, blijkt een voorloper te zijn op deze verdergaande medische inhouden. Jos vulde dikwijls aan, ook met praktijkvoorbeelden. Steeds vlocht Mieke er aanwijzingen doorheen voor de innerlijke scholing, want voor alles is de spiritualisering van het denken noodzakelijk.
Op voorstel van Mieke hebben wij, deelnemers, een studiegroep gevormd en kwamen wij maandelijks bij elkaar. Steeds begonnen wij die avonden met het lezen van het Lucasevangelie, zowel het Bijbelboek als de cyclus van Rudolf Steiner. Wij oefenden hoofdstuk I van Grundlegendes, en wij probeerden kennis op te bouwen van de werkingen van de metalen. Voor de homeopathisch en anthroposofisch geschoolden was dit dichterbij dan voor de alleen regulier opgeleide collega’s. We sloten meestal af met de warmtemeditatie.

Toen weekends met Mieke en Jos niet meer mogelijk waren spraken we studiezaterdagen of –zondagen af. Mieke nam toen het initiatief deze dagen voor ons vorm te geven via een ingesproken opname. Opnieuw klonk als eerste haar oproep de kennishouding, het bewustzijn, om te vormen aan de hand van Grundlegendes. Daarna volgde een nieuwe gang door de planeten met de spreuk ‘Wereldontsproten Wezen’ als basis. Raphaela Kühne, die samen met Ruth Mosmuller ‘Logos-Eurythmie’ had geïnitieerd, had deze spreuk al een keer voor ons in eurythmie zichtbaar gemaakt. Nu kwam er uit de groep een vraag om eurythmie met onszelf te doen. Sindsdien zijn er ongeveer zeven keer per jaar woensdagochtenden waarop Raphaela ons eurythmie geeft, uitgaande van deze spreuk, met de door Rudolf Steiner gegeven gebaren van de planeten en de bijbehorende vorm. Tot onze verrassing werd dit uitgebreid met nieuwe gebaren, namelijk voor de metalen, die gevonden werden door Ruth Mosmuller, samen met Mieke. Deze nieuwe en de bestaande eurythmie, samen met Miekes inleidingen waarin zij ook bij de betreffende planeten muziekstukken liet horen, gaven een krachtige verdieping van ons beleven van de planeetwerkingen.

Intussen is er een boek verschenen waarin Jos Mosmuller een omhulling van schoonheid voor deze impuls schetst: Een ziekenhuis dat als gebouw geneest.(9)

Wij, leerlingen, streven ernaar steeds meer van studiegroep meditatiegroep te worden. De weg naar een spirituele geneeskunde is lang. Maar, zoals een van ons het verwoordde: ‘We zijn als toegewijde groep bezig de humane kern van de geneeskunde weer in het bewustzijn te trekken’. In de ‘leergang’ die Mieke en Jos ons geven wordt deze humane kern verwijd tot kosmische verten. Werkelijke mysteriegeneeskunst is nog ver weg, maar de weg is gewezen.
Wie nu het nawoord in Grundlegendes leest, ziet dat Jos en Mieke Mosmuller het voornemen van Rudolf Steiner en Ita Wegman, dat niet meer gerealiseerd kon worden, hebben opgenomen en uitgewerkt.
Graag nodigen wij geïnteresseerde collega’s uit met ons mee te gaan op deze weg. In de woorden van een andere deelnemer: ‘Als groep kunnen wij bijdragen aan het in de wereld brengen van het ware arts zijn’.

______________
1  Rudolf Steiner en Ita Wegman, Grundlegendes für eine Erweiterung der Heilkunst nach geisteswissenschaftlichen Erkenntnissen, GA 27
2  Rudolf Steiner, Das Lukas-Evangelium, GA 114
3  Mieke Mosmuller, Levend Denken, Occident 2015, p. 105
Peter Selg, Die “Wärme-Meditation”, Verlag am Goetheanum, 2018
4  Mieke Mosmuller, Mysterium Magnum, Occident 2016.
5  Mieke Mosmuller, Het menselijke Mysterie, Occident, 2014.
6  Rudolf Steiner, Mysterienstätten des Mittelalters, GA 233a.
7  Jos Mosmuller, De Zeven Metalen, Occident 2023.
8  Rudolf Steiner, Meditative Betrachtungen und Anleitungen zur 
Vertiefung der Heilkunst, GA 316.
9  Jos Mosmuller, Een ziekenhuis dat als gebouw geneest, Occident 2024.